Z dzieci\u0119cych lat pozosta\u0142a mi w pami\u0119ci emocjonuj\u0105ca i tajemnicza historia, kt\u00f3r\u0105 opowiada\u0142 nam Ojciec. Dopiero po kilku dziesi\u0105tkach lat, po przeczytaniu Wspomnie\u0144<\/em> mojej ciotki Marii z Kwileckich \u017b\u00f3\u0142towskiej z Jarogniewic, uda\u0142o mi si\u0119 odtworzy\u0107 i zrozumie\u0107 g\u0142\u00f3wny jej w\u0105tek.<\/p>\n W odleg\u0142ym o 20 km od mego rodzinnego Czacza dworze, w Kopaszewie, w XIX w. mieszkali Ko\u017amianowie, a p\u00f3\u017aniej Ch\u0142apowscy. Ostatni w\u0142a\u015bciciel, Mieczys\u0142aw, by\u0142 znanym gospodarzem i spo\u0142ecznikiem. Zosta\u0142 za to rozstrzelany na rynku w Ko\u015bcianie razem z innymi zak\u0142adnikami. By\u0142 to akt przemy\u015blany. Po zako\u0144czeniu kampanii wrze\u015bniowej Niemcy wprowadzili krwawy terror na zagrabionych terenach.<\/p>\n Historia, kt\u00f3r\u0105 chc\u0119 opisa\u0107, jest trudna do osadzenia w czasie. Wiem tylko tyle, \u017ce w ko\u0144cu XIX wieku, w kopaszewskim dworze remontowano posadzk\u0119 w salonie i natrafiono na zw\u0142oki m\u0142odej kobiety w balowej sukni, z obci\u0119t\u0105 g\u0142ow\u0105. Wywo\u0142a\u0142o to w okolicy zrozumia\u0142\u0105 sensacj\u0119. Tajemnic\u0119 wyjawi\u0142 umieraj\u0105cy proboszcz jednej z pozna\u0144skich parafii. Zrobi\u0142 to dopiero na \u0142o\u017cu \u015bmierci, gdy\u017c zagro\u017cono mu, \u017ce straci \u017cycie, je\u015bli t\u0119 tajemnic\u0105 ujawni wcze\u015bniej.<\/p>\n Pewnej nocy obudzi\u0142o go wej\u015bcie do sypialni czterech zamaskowanych pan\u00f3w w wieczorowych strojach. Kazali mu szybko si\u0119 ubiera\u0107, po czym zawi\u0105zali oczy i wyprowadzili na ulic\u0119, gdzie czeka\u0142a kareta zaprz\u0119\u017cona w par\u0119 koni. Ksi\u0105dz zosta\u0142 do niej wprowadzony z zawi\u0105zanymi oczami. Nie trac\u0105c przytomno\u015bci umys\u0142u, stara\u0142 si\u0119 zapami\u0119ta\u0107 bieg wypadk\u00f3w.<\/p>\n Przez d\u0142u\u017cszy czas kareta jecha\u0142a po g\u0142adkiej szosie, ale po kilkunastu kilometrach da\u0142o si\u0119 wyczu\u0107, \u017ce nawierzchnia jest u\u0142o\u017cona z \u201ekocich \u0142b\u00f3w\u201d. W Wielkopolsce k\u0142adziono je we wsiach i miasteczkach w celu zmuszenia jad\u0105cych do ograniczenia pr\u0119dko\u015bci. Powt\u00f3rzy\u0142o si\u0119 to jeszcze. Ksi\u0105dz si\u0119 domy\u015bli\u0142, \u017ce by\u0142y to przejazdy: pierwszym razem przez wie\u015b St\u0119szewo, a drugim przez miasteczko Czempi\u0144. Na koniec konie zatrzyma\u0142y si\u0119 przed gankiem niewielkiego dworu, a ksi\u0119dza wprowadzono do domu, gdzie zdj\u0119to mu przepask\u0119 z oczu. Zobaczy\u0142 rz\u0119si\u015bcie o\u015bwietlony salon, a w nim kilku zamaskowanych m\u0119\u017cczyzn oraz m\u0142od\u0105 kobiet\u0119. Celem tego wszystkiego by\u0142 s\u0105d nad ni\u0105. Ustalono sk\u0142ad trybuna\u0142u, kt\u00f3ry po naradzie wyda\u0142 wyrok \u015bmierci. Zas\u0142oni\u0119to prowizorycznie jeden z rogu salonu, ustalono fotel dla ksi\u0119dza, a m\u0142odej osobie dano mo\u017cliwo\u015b\u0107 spowiedzi.<\/p>\n Potem wniesiono na \u015brodek pokoju pieniek, kobieta po\u0142o\u017cy\u0142a na nim g\u0142ow\u0119, a jeden z obecnych uderzeniem topora j\u0105 odci\u0105\u0142. Na tym ko\u0144czy si\u0119 relacja starego ksi\u0119dza.<\/p>\n Spr\u00f3bujmy dzisiejszemu czytelnikowi da\u0107 prawdopodobne wyt\u0142umaczenie tej historii.<\/p>\n