Iwan Władysławowicz Żółtowski

Stefan i Zofia Żółtowscy

Od dawna ciekawiła nas osoba Iwana Władystawowicza Żółtowskiego – znanego architekta Rosji i Związku Radzieckiego (1867-1959), urodzonego przypuszczalnie w Pińsku (istnieje też prawdopodobieństwo, że w Brodczy gm. Płotnica pow. Pińsk).

Znajoma nasza, pani Elwira Stiepanowa – Ormianka, emerytowany profesor pianistyki Konserwatorium w Moskwie z właściwą sobie energią przystąpiła do zbierania dla nas informacji o tym nieprzeciętnym człowieku. Dotarła do Mikołaja Sukojana, profesora architektury i malarza, również jak ona Ormianina, jego ucznia. Od prof. Sukojana dowiedziała się, że gromadzone są dla muzeum materiały dotyczące pamięci o Żółtowskim. Od niego też otrzymaliśmy wspomnienia o Iwanie Władysławowiczu dwóch siostrzenic jego drugiej żony ([wspomnienie Olgi Jemielianowej]) oraz odbitkę ksero jego fotografii-portretu, a ponadto list polecający z 19 czerwca 1918 roku, w którym minister kultury rekomenduje Żółtowskiego Leninowi.

Pani Elwira Stiepanowa wykonała fotografię grobowca IwanaWładysławowicza, znajdującego się na starym cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie.

Iwan Władysławowicz Żółtowski to ciekawy człowiek. Wszechstronnie wykształcony, zafascynowany architekturą Włoch, tytan pracy, postać szlachetna i pełna dobroci. Żyjąc w epoce dwóch wojen światowych i rewolucji – gdy świat walił się w gruzy – projektował, budował i uczył innych swego kunsztu.

Z portretu spogląda na nas stary człowiek o ujmującej powierzchowności: regularne rysy twarzy, przenikliwe spojrzenie i pełen wdzięku uśmiech.

Zainteresowanych jego pracą zawodową odsyłamy do artykułu pani Mielnikowej w polskim piśmie „Architektura” z 1979 roku. Zarówno w Moskwie, jak i w Pińsku są ulice nazwane jego imieniem.

Postać Iwana Władysławowicza Żółtowskiego zafascynowała nas jako członka naszego rodu – obojętne, czy czuł się on Polakiem, czy Rosjaninem: był człowiekiem, który dzięki pracy i zdolnościom tworzył dla kraju i ludzi, wśród których żył. Mogłoby to być przesłaniem dla następnych pokoleń Żółtowskich.

Kilka dat z życia Iwana Żółtowskiego

1867-1886 – Narodziny. Lata gimnazjalne w Pińsku (szkoła mieści się obecnie przy ulicy Lenina 39. Od 1975 roku znajduje się tam tablica pamiątkowa). Po skończeniu szkoły podróż do Włoch.

1887-1898 – Studia w Petersburgu. Akademia Sztuki. ok. 1907 – Rozwód z pierwszą żoną, Rjabusinską.

1917 – Wybuch rewolucji. Przez kilka lat pracuje fizycznie (reperuje walonki).

1927 – Drugie małżeństwo z Olgą Fiodorowną Smyszlewą, młodszą o 20 lat.

1939 – Wybuch II wojny światowej.

1959 – Śmierć w wieku 92 lat.

W następnym numerze zamieścimy nowe materiały o Iwanie Żółtowskim, zebrane przez Zosię i Stefana.

B. W.