Maria Aniela z Czetwertyńskich Tarnowska (1880-1965)

Działaczka PCK, uczestniczka Powstania Warszawskiego i negocjatorka w sprawach ewakuacji ludności cywilnej, major AK.

Urodziła się 6.7.1880 w Milanowie na Podlasiu, była córką Włodzimierza Ludwika (1837-1918) z gałęzi rodzinnej z Nowej Czetwertni, uczestnika powstania 1863, sybiraka, i Marii Wandy z Uruskich (1853-1931) dziedziczącej po babce majątek Milanów. Miała pięcioro rodzeństwa. 10.9.1901 wyszła za Adama Amora Tarnowskiego (1866-1946) z dzikowskiej gałęzi rodziny, dyplomatę (posła, następnie ambasadora) Austro-Węgier. Mieli syna Andrzeja (1902-1949).

W latach 1901-1916 towarzyszyła mężowi na placówkach dyplomatycznych w Paryżu, Dreźnie, Brukseli, Madrycie, Londynie i Sofii. Gdy w l. 1916-1917 Adam T. był ambasadorem w USA, przebywała w Krakowie. Podjęła opiekę nad ofiarami wojny w szpitalach wojskowych, w służbie frontowej PCK (1916-1920), następnie została naczelną siostrą PCK, przewodniczącą korpusu sióstr, członkiem, a nast. wiceprezesem Zarządu Głównego PCK.

Pod okupacją niemiecką 1939-1944 pełniła funkcję urzędującego prezesa PCK. 1942-1943 była więziona na Pawiaku. Brała udział w Powstaniu Warszawskim jako komendantka sanitariuszy i szpitali polowych, wchodziła w skład delegacji w rokowaniach z Niemcami.

Po zakończeniu wojny, w 1945. zwolniona z PCK podjęła pracę zarobkową. Aresztowana w 1945 spędziła kilka tygodni w więzieniu. W 1946 zdecydowała się na wyjazd z mężem do Szwajcarii, stamtąd, po jego śmierci, do Brazylii, do przebywającego tam od 1943 syna z rodziną. Wtedy, z myślą o czytelnikach amerykańskich, napisała po angielsku wspomnienia pt. „The Future will tell”, nie znaleziono jednak wydawcy. Po śmierci syna, w 1958, wróciła do Polski. Zmarła 10.6.1965 w Warszawie, pochowana jest na cmentarzu Powązkowskim (kw. 102 przy murze).

Za swoją działalność otrzymała wiele wyróżnień i odznaczeń: Krzyż Walecznych (1920), Krzyż Zasługi złoty, Medal Niepodległości, Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921, Medal Florence Nightingale (1923), Medal 10-lecia Odzyskanej Niepodległości, bułgarski Medal Zasługi, Krzyż Zasługi z Mieczami złoty (1944) i in.

W 1999 r. PCK wydał medal z podobizną M. T. upamiętniający 85-lecie swego powstania.

W 2002 r. wydano jej wspomnienia w tłumaczeniu polskim pt. „Wspomnienia” (KAW Warszawa).

 

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *