Franciszek Józef Zółtowski (1818-1894)
Ziemianin wielkopolski z Niechanowa, wybitny rolnik, poseł na sejm pruski, hr. papieski.
Ur. 3.10.1818 r. w Ujeździe. Był synem Jana Nepomucena (1778-1854) i Józefy ze Zbijewskich (1787-1846), założycieli linii urbanowskiej wielkopolskiej gałęzi rodziny Żółtowskich, wł. dóbr Urbanów, Jarogniewice, Niechanowo, Godurowo i in. Miał czworo rodzeństwa. Ożenił się 25.5.1847 w Dreźnie z Zofią Zamoyską (1825-1853) z Jadowa. Mieli pięcioro dzieci: Elżbietę (1848-1863), Stanisława Jana (1849-1908) wł. Niechanowa i jego bliźniaczą siostrę Różę (1849-1923) zamężną Czorba, Marcelego Adama (1850-1925) wł. Godurowa, Strzelec Wielkich i in., i Zofię (1853-1857). F.Ż. ukończył średnią szkołę w Poznaniu, studiował prawo w Berlinie i we Francji. Był właścicielem majątków dziedzicznych: Niechanowo, Godurowo, Brześnica, Niechłód, sam kupił Strzelce Wielkie, Mszczyczyn, Krajewice, Brześnicę i in. 1849/50 i 1852-1853 był posłem na sejm pruski, 1877 otrzymał papieski tytuł hrabiowski (primog.) i Order św. Grzegorza. Znany był jako dobry gospodarz, fundator bursy w Rzymie, utrzymywał tam dwóch kleryków, wspierał działalność ks. Koźmiana w Poznaniu, wspomagał ochronki, kasy zapomogowo-pożyczkowe itp. Zmarł w Poznaniu 1.06.1894 r. pochowany w podziemiach kościoła w Niechanowie. Od Franciszka wywodzi się linia niechanowska Żółtowskich.
Marceli Adam Żółtowski (1850-1925)
Ziemianin wielkopolski z Niechanowa, wybitny rolnik, działacz społ.-polityczny, poseł do sejmu Rzeszy, hr. papieski.
Ur. 2.11.1850 w Niechanowie, syn Franciszka (1818-1894) i Zofii z Zamoyskich (1825-1853), ziemian z Niechanowa, miał czworo rodzeństwa. Ożenił się 5.11.1879 w Rusku z Ludwiką Czarnecką (1858-1943) z Gogolewa. Mieli dziesięcioro dzieci. Z ich grona interesują nas tutaj: Elżbieta (1887-1967) autorka wspomnień, Jan (1896-1974) wł. Strzelec Wielkich, Benedykt (1902-1982) wł. Godurowa. M.Ż. ukończył gimn. Marii Magdaleny w Poznaniu, studiował rolnictwo w Louvain w Belgii, odbył też praktykę rolniczą w Saksonii. W r. 1875 objął po ojcu majątki: Godurowo, Strzelec Wielki i in. 1881-1884 poseł w Sejmie Reszy, 1901 hr. papieski (primog.), czł Tow. Przyj. Nauk w Poznaniu. Czł. Sejmiku ziemskiego w Gostyniu, zakładał spółdzielnie mleczarskie, cukrownie oraz lokalne linie kolejowe, przeprowadzał melioracje, uprawiał buraki cukrowe, zreformował gospodarkę leśną. W Strzelcach prowadził przez 40 lat kółko rolnicze. Był współzałożycielem Banku Ziemskiego w Poznaniu i Związku Ziemian, którego był też długoletnim prezesem. Ufundował szpital bonifratrów w Piaskach i był głównym kolatorem rozbudowy kościoła w Strzelcach. Wieloletni prezes instytucji dobroczynnych w Poznaniu. Zmarł w Poznaniu 13.04.1925 r., pochowany został w grobie rodzinnym na cmentarzu w Strzelcach Wielkich.
Jan Antoni Żółtowski (1896-1974)
Ziemianin wielkopolski z Strzelec Wielkich, uczestnik I i II wojny światowej.
Ur. 5.08,1896 r. w Godurowie, pow. Gostyń, syn Marcelego (1850-1925) i Ludwiki z Czarneckich (1859–1943), nieżonaty. Wykształcenie średnie otrzymał w szkole benedyktynów w Altdorf, w Szwajcarii (1908-1911), w Eltal w Bawarii, i w gimnazjum we Wrocławiu (1914-1915). W l. 1915-1918 służył w 19 p. piech. armii niemieckiej, w tym ok. pół roku na froncie zach. Po śmierci starszego brata Stefana pod Verdun, został przez ojca wyreklamowany z wojska w dramatycznych okolicznościach (udawał chorego psychicznie). 6 stycznia 1919 r. zgłosił się jako ochotnik do formowanego w Gostyniu 6. p. strzelców i brat udział w Powstaniu Wielkopolskim. W 1920 walczył w 16. p. ułanów wielkopolskich, został odznaczony Krzyżem Walecznych. Ukończył Podchorążówkę w Warszawie, w maju 1921 został zwolniony do pracy na roli w stopniu podporucznika. Odziedziczył po ojcu majątek Strzelce Wielkie, gdzie z dużym powodzeniem gospodarował do wybuchu II wojny. Potrafił przewidywać koniunkturę na płody rolne, tak że mimo kryzysu w latach trzydziestych został najzamożniejszym z braci. Był jednym z kolatorów parafii w Strzelcach Wielkich. We wrześniu 1939 nie był zmobilizowany. Po wkroczeniu Niemców samochodem dojechał do Zaleszczyk, stamtąd przez Rumunię dotarł do Francji, wstąpił do WP, później ewakuował się do Anglii. Po wojnie wyjechał do Argentyny i tam imał się rozmaitych zawodów. Gdy ciężko zachorował, w r. 1974, z pomocą bratanka Andrzeja Ludwika, wrócił do Polski i zamieszkał w Sopocie u siostrzenicy, Teresy z Lipskich Fudakowskiej. Zmarł tam 13.11.1974 r., pochowano go w grobie rodzinnym na cmentarzu w Strzelcach Wielkich.
Benedykt Sykstus Żółtowski (1902-1982)
Ziemianin wielkopolski z Godurowa, doskonały rolnik praktyk, uczestnik wojen 1919-1920 i 1939-1945, twórca „Albumu Benedykta”, autor „Wspomnień”.
Ur. 28.03.1902 w Godurowie, syn Marcelego (1850-1925) i Ludwiki z Czarneckich (1858-1943), ożenił się 17.6.1936 z Różą Fudakowską (1913-1995) córką Kazimierza, senatora RP, wł. dóbr Krasnobród, i Marii z Kicińskich. Mieli siedmioro dzieci. Wykształcenie średnie w gimnazjach we Wrocławiu i Poznaniu. 1920-1921 jako ochotnik 215. p. uł. walczył na Pomorzu i na froncie wschodnim (Brodnica i Białoruś). 1922-1924 ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Kawalerii przy 7. bryg. kaw. z przydziałem do 17. p. uł. Po praktykach rolniczych w kraju i za granicą w 1927 r. objął po ojcu majątek Godurowo i gospodarował w nim do wojny. W 1932 wraz z bratem Janem, jako kolator wspierał remont kościoła parafialnego w Strzelcach Wielkich. W 1939 r. w stopniu porucznika przeszedł z 17, p. uł. szlak bojowy od Leszna do Warszawy, gdzie został ranny i stracił nogę. Za udział w kampanii 1939 r. został odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych. Lata 1940-1944 spędził z rodziną w majątku teścia w Krasnobrodzie koło Zamościa, współdziałając z administracją majątku w pokonywaniu zagrożeń ze strony okupanta. W okresie tym współpracował z AK i „Uprawą-Tarczą”.
Po wojnie, po licznych próbach znalezienia pracy i szykanach, wylądował z rodziną w Olsztyńskiem, gdzie kolejno zakładał stadninę koni w Rzecznej, był kierownikiem przemysłowej tuczarni świń i wreszcie w r. 1955 osiadł w Kamieńcu k. Susza w Państwowym Zespole Hodowli Zarodowej. Był doskonałym rolnikiem-praktykiem, miat „rękę” do hodowli. Doskonale umiał kierować podwładnymi. Cieszył się wielkim szacunkiem i życzliwością pracowników i sąsiadów – gospodarzy. Po przejściu na emeryturę zebrał dokumentację fotograficzną dziejów wielkopolskiej gałęzi rodziny. Po jej opracowaniu wykonał kilkanaście egzemplarzy albumów dla członków rodziny. Album Benedykta zawiera ok. 370 fotografii na 50 stronach formatu 40 x 30 cm. Spisał także wspomnienia swego życia. Ich fragmenty wykorzystywane były bądź publikowane w latach 1990, 1994, 1995, całość została wydana w 1994 ze słowem wstępnym Michała Żółtowskiego z Czacza, staraniem Związku Rodu Żółtowskich. Zmarł 2.07.1982 w Kamieńcu, pochowany został na cmentarzu parafialnym w Pyrach koło Warszawy.
Dodaj komentarz